Authentiek leiderschap

Ontdek en leef je missie

1 De keuze klagen

1 De keuze klagen

Je blijft je ‘lekker’ ergeren aan de situatie. Je omgeving klaagt lekker mee. Er ontstaat een gevoel van ‘wij begrijpen elkaar, die collega deugt niet’. Je blijft in je slachtofferrol. Er verandert niets. De collega blijft maar wegduiken. Je zult blijven klagen over de marginale bijdrage die hij aan het team levert. In feite besluit je niets aan de situatie te doen. Het ligt immers aan hem.

De meeste mensen maken onbewust deze keuze. Het is voor jou handig om, als je voor klagen kiest, dit bewust te doen. Wees je dan ook bewust van de mogelijke consequenties die deze keuze heeft (zie ook paragraaf 2.8.1 in het boek).

Voordelen van klagen

• Gevoel even kwijt kunnen.
  • Het kan opluchten om even je gevoel kwijt te kunnen. Gedeelde smart is halve smart. Klagen is dan best even lekker.
• Onschuld bevestigd krijgen/het ligt niet aan jou.
  • Het voordeel van klagen is dat de ander jou mogelijk niet verantwoordelijk houdt voor de ontstane situatie en ook niet verwacht dat jij de verantwoordelijkheid op je neemt om er iets mee te doen. Je lijdt en je creëert mede-lijden. Je zoekt ondersteuning.
• Wij-tegen-de-ander-gevoel.
  • Klagen verbroedert. Als je met iemand spreekt die ook niet verantwoordelijk wil zijn voor de oplossing, zul je merken dat deze persoon graag met je mee klaagt.
• Geen verantwoordelijkheid voor de inspanning.
  • Het is ook wel makkelijk. Gewoon even klagen en verder hoef je niets te doen.
• Geen kans op falen.
  • Daarmee loop je ook niet het risico dat het allemaal niet lukt.
• De relatie leidt geen direct afbreukrisico.
  • Het bespreekbaar maken van een ‘klacht over je collega’ heeft altijd het risico in zich dat de relatie verslechtert. Dit kan vooral gebeuren als je niet over de vaardigheden beschikt om een klacht goed bespreekbaar te maken.
    

Nadelen van klagen

• Er verandert niets.
  • Een groot nadeel is dat er niets aan je situatie verandert. Het probleem blijft gewoon bestaan. Je lost er niets mee op.
• Afhankelijkheid van de omgeving.
  • Klagen betekent per definitie dat je je afhankelijk maakt van je omgeving. Je collega bepaalt je gevoel, jij positioneert je als slachtoffer.
• Negatieve beïnvloeding.
• Klagen is besmettelijk. Klagen komt voort uit de angstdrijfveer, je wilt iets voorkomen. Mensen vinden het namelijk prettig om niet verantwoordelijk gehouden te worden voor een vervelende situatie. Als jij ze de gelegenheid geeft om die verantwoordelijkheid niet te hoeven dragen, zullen ze je maar wat graag gelijk geven. Een klacht is meerdere malen bruikbaar. Wie herkent niet de afdelingen waar een ware klaagstemming heerst. Alles ligt aan anderen. Zij kunnen er niets aan doen. Ieder voorbeeld wordt aangegrepen om oude klachten opnieuw uit de kast te halen en ondertussen gebeurt er niets.
• Probleem wordt groter door selectieve perceptie.
• Dit is een groot gevaar. Als je vaak geconfronteerd wordt met deze collega, dan wordt dit 'verhaal' steeds belangrijker in je binnenwereld. Het gevolg is dat je filter meer en meer open gaat staan voor 'bewijzen' in je omgeving. En je filter sluit zich voor de leuke zaken in je omgeving.
• Positieve dingen worden daardoor negatief uitgelegd.
• Als bijvoorbeeld je collega wel de samenwerking opzoekt, doe je dit af met 'hij zal wel wat van me nodig hebben'.
• Self-fulfilling prophecy.
• Klagen leidt tot een negatieve self-fulfilling prophecy. Door een steeds negatievere perceptie van je collega ga je als klager gedrag vertonen dat andere klachten uitlokt. Als je bijvoorbeeld je collega verwijt dat hij nooit een bijdrage levert, en je reageert door hem minder te betrekken bij zaken, dan zou je collega dit kunnen opvatten dat je niets van hem verwacht, met als gevolg dat hij zich nog verder terugtrekt. Dit gedrag vertaal jij weer als een bewijs dat hij geen bijdrage levert en jij altijd alles moet doen.
• Je eigen energie gaat omlaag.
• Klagen is dodelijk vermoeiend. Dat komt doordat alleen het negatieve versterkt wordt. Er ontstaat een gevoel van machteloosheid en vermoeidheid. Veel overspannenheid vindt zijn oorsprong in deze machteloosheid als gevolg van besmettelijk klaaggedrag.
• Energie van anderen gaat omlaag.
• Besef dat jouw klagen dezelfde uitwerking op anderen heeft. Het lijkt kort een opluchting te geven, maar als je de balans opmaakt, vergt klagen onevenredig veel energie van anderen.
• Je imago leidt schade.
• Mensen gaan op de lange termijn liever niet om met klagers, al klagen ze wel even met je mee. Men voelt dat de energie wegstroomt als je weer langskomt om te klagen. Het gevolg is dat mensen je gaan mijden. 'Daar komt die zeurpiet weer aan.'
• Je kunt je voorstellen dat je imago ook beschadigd raakt als je collega erachter komt dat je over hem klaagt of roddelt.
• Je zelfbeeld leidt schade.
• Je komt bij jezelf niet door de authentieke toetsing. Je zou jezelf in de spiegel moeten aankijken en jezelf de vraag stellen 'Ben ik dit nu écht? Ben ik de persoon die alleen maar loopt te klagen en er verder niets aan doet? Negen van de tien keer zul je tot de conclusie komen dat je beter kunt stoppen met dit slachtoffergedrag.
  

Conclusie

Beste , klagen mag, maar doe dit dan bewust. Dat betekent dat je de voor- en nadelen tegen elkaar afweegt. Als je kiest voor klagen, ben je verantwoordelijk voor de voordelige én nadelige consequenties.

Het advies is om klagen niet te lang te laten duren. Blijf er niet in hangen. Als je dan toch tegen iemand wilt klagen, leid dit dan in door te vertellen dat je even stoom wilt afblazen. Daarmee manage je de verwachtingen van de ander. Zorg er vervolgens voor dat je je gaat richten op zaken die je wél wilt aanpakken.

Terug naar de gedragsschil